Postanowiłem kolejny wpis poświęcić zagadnieniu wymowy w języku angielskim. Wiele osób, ucząc się języka na pewno czasami napotyka problem odnośnie tego, jak wymawiać „ch”. W angielskim mamy parę sposobów – w zależności od słowa.

Dwuznak „ch” w języku angielskim może brzmieć następująco:

/tʃ/ (podobne do polskiego [cz]), np.: church, catch, chop;

/ʃ/ (podobne do polskiego [sz]), np.: chalet, chef, charlatan;

/k/ (podobne do polskiego [k]), np.: school, choir, architect;

/x/ (podobne do [kh]), np.: loch, Bach.

Można teraz zapytać: no, dobrze, a skąd mam wiedzieć, która wersja jest prawidłowa w określonym przypadku? Często zapewne padnie odpowiedzieć, że tak naprawdę nie ma jasnych reguł i należy uczyć się wymowy każdego słowa. Po części trzeba się z tym zgodzić. Niemniej jednak istnieje parę zasad. Z uwagi na to, że zasady te wynikają głównie z etymologii nie każdy (zwłaszcza) początkujący uczeń będzie w stanie opierać się na nich.

„Ch” czytamy jako /tʃ/ przeważnie, gdy znajduje się przed nim „t” oraz krótka samogłoska, np.: catch, sketch, match, patch, itp. Nie można jednak przyjąć, że w innych sytuacjach nie mamy do czynienia z dźwiękiem /tʃ/. Często taką wymowę mamy w przypadku, gdy „ch” znajduje się na początku wyrazu, np.: child, chop, cheese (ale nie jest to żadną regułą) . Warto zwrócić uwagę także na to, że /tʃ/ nie musi być poprzedzone przez „t” lub krótką samogłoskę, por. leech, arch.

Natomiast, dwuznak „ch” czytany jest jako /ʃ/ zazwyczaj w przypadku słów zapożyczonych z języka francuskiego, np.:  cliché, chef, cache, parachute.

Gdy wyraz pochodzi z języka greckiego, to „ch” wymawiane jest jako /k/, np.: chemistry, architect, Christmas, school, character. Ponadto, jeżeli po „ch” znajduje się „l” lub „r”, to także mamy /k/ np.: chronic, chlorine, chrysoprase.

„Ch” bywa wymawiane jako /x/ w przypadku wyrazów niemieckich (np. Bach [nazwisko]) oraz szkockich (np. loch). Nie jest to dźwięk charakterystyczny dla języka angielskiego, dlatego powszechne jest także to, że niemieckie (lub szkockie) „ch” w wyrazach, funkcjonujących w angielskim jest wymawiane jako /k/.

O ile wymowa dwuznaku „ch” jako /ʃ/, /k/ lub /x/ do pewnego stopnia rządzi się dostrzegalnymi regułami, to już w przypadku /tʃ/ ciężko określić jednoznaczne zasady.