Historia najbardziej obraźliwego słowa

N-word, N-bomb to eufemizmy dla chyba najbardziej obraźliwego i wulgarnego słowa w języku angielskim — nigger. Skąd wzięło się to słowo i dlaczego jest tak bardzo negatywne? Czy zawsze tak było? Na te pytania postaram się odpowiedzieć w tym wpisie.

W definicji słownikowej możemy znaleźć taką notkę:

1640–50;  < French nègre  < Spanish negro  black

Webster's Unabridged Dictionary

Tym samym ze słownikowych definicji dowiadujemy się, że wyraz nigger pochodzi od hiszpańskiego negro oraz francuskiego nègre (oba znaczą “czarny”), a zaadaptowany został w połowie XVII w. Niemniej to, co było wcześniej jest o wiele bardziej ciekawe! Aby lepiej zrozumieć etymologię tego słowa postanowiłem cofnąć się, w swoich dociekaniach, do czasów, których nie pamiętał sam Ojciec Historii, tj. Herodot.

Co łączy języki francuski i hiszpański? Tak, oba są językami romańskimi. Te z kolei czerpią z łaciny, a łacina ma swoje korzenie w klasycznej grece. I już robi się ciekawiej… Gdyby rzecz była prostsza w swych dociekaniach cofnąłbym się jeszcze bardziej w czasie, ale niech wystarczą nam synowie Hellenów.

Cywilizacji greckiej przypisuje się ogromną rolę, myślicieli tamtych czasów do dziś się cytuje i uważa za ojców wielu nauk. Nie zapominajmy jednak, że Grecy swój sukces na kartach historii zawdzięczają innej cywilizacji…

Razem z Grekami wsiadamy na statek i płyniemy do Afryki. Znajdujemy się w starożytnym Egipcie — Egipcie sprzed ponad dwóch i pół tysięcy lat. Poznajemy cywilizację tak wysoce rozwiniętą,  że uczymy się od synów Słońca…

Egipcjanie czcili swoich zmarłych przodków. Uważali, że zmarli (necro) udzielają wskazówek i wsparcia żyjącym, dlatego kult zmarłych był tak ważny dla Egipcjan.

Grecy zwrócili uwagę na fakt, że ci “spaleni słońcem” ludzie zadają się ze Śmiercią, a że nie zrozumieli rytuałów na cześć zmarłych (nekromancja) to przywieźli do Europy skrzywiony obraz egipskich wierzeń i słowo necro, na skutek niezrozumienia wyewoluowało do formy Negro i stało się określeniem całej rasy.

Pejoratywne znaczenie pojawia się wraz z nadejściem czasów handlu niewolnikami. Z kolei, aby ów handel uzasadnić “moralnie” należało uznać, że czarnoskórzy byli mniej niż ludźmi, swego rodzaju pół-ludźmi (co z resztą zostało usankcjonowane prawnie w konstytucji USA).

Jako wariant fonetyczny wytworzyła się forma nigger. Uważa się, że początkowo stosowano tego określenia po prostu na ludzi gorszych, głupszych itd. Wskazanie chronologii znaczeń omawianego wyrazu nie jest proste, ponieważ miało ono, często w tym samym czasie, różne znaczenia. Spójrzmy:

1. XVII w. – obraźliwie o osobie czarnoskórej, niewolniku, szerzej – każdy nie-biały;

2. XIX w. – o białym niewolniku;

3. XIX w. – ogólne obraźliwe określenie, używane i przez czarnych, i białych w stosunku do każdego cudzoziemca (bez względu na kolor skóry, rasę);

4. XIX w. – używane pomiędzy czarnymi jako termin obraźliwy;

5. XIX w. (połowa) – każdy ciemnoskóry cudzoziemiec;

6. koniec XIX w. – 1910 r. – białoskóry w czarnym makijażu teatralnym;

7. koniec XIX w. – sługus, służący;

8. koniec XIX w. – cokolwiek koloru czarnego, np. czarne numery w ruletce;

9. od ok. 1910 r. – używane z dumą, w stosunku do siebie, przez czarnoskórych radykałów;

10. od ok. 1950 r. – bliski przyjaciel, przyjaciółka, towarzysz, chłopak, mąż; zazwyczaj z zaimkiem dzierżawczym: my nigger = my friend.

11. od ok. 1960 r. – bliski człowiek, dowolnej rasy czy koloru skóry;

12. od ok. 1970 r. – osoba nieczarnoskóra, ale pozytywnie odnosząca się do czarnej kultury lub identyfikująca się z nią.

(za: Cassell's Dictionary of Slang)

Wyraz nigger ma także swój wariant nigga. Czarnoskórzy zwolennicy tego słowa dopisują mu całą ideologię: to jest odcięcie się od negatywnego, kojarzonego z niewolnictwem nigger. W rzeczywistości językowej jednak jest to to samo słowo — a nawet mocniejsze od nigger. Powstało w latach siedemdziesiątych XX w., jako zastrzeżone dla świata “gangsta rapu”. Sufiks -er jest zastępowany sufiksem -a powszechnie w slangu czarnoskórych, a zabieg ten służy wzmocnieniu znaczenia (por. player vs. playa).

Na koniec jeszcze pozwolę sobie na uwagę funkcjonalną. Słowo nigger (nigga) we wszelkich swoich pozytywnych objawach używane jest tylko przez osoby czarnoskóre (choć i wśród nich ma wielu przeciwników). Użyte przez osobę nieczarnoskórą, a w stosunku do czarnoskórej staje się bardzo wulgarne.

Inne, niezwiązane bezpośrednio z powyższym, znaczenie wyrazu nigger: sakiewka złotych monet (UK XVIII-XIX w.).