W języku angielskim funkcjonują powszechnie dwa słowa na wyrażenie płci: gender oraz sex. Czym różnią się te słowa i kiedy można ich używać wymiennie?
Na początek porównajmy zakresy znaczeniowe omawianych tu rzeczowników.
Gender
Etymologia — ze starofrancuskiego ‘gendre’ (współczesne ‘genre’), na podstawie łacińskiego ‘genus’ (narodziny, rodzina, naród). Wczesne znaczenia obejmowały: ‘kind, sort, genus’ i ‘typ lub klasa rzeczownika’.
1. (rodzaj) Gramatyka. Klasy (zazwyczaj męska, żeńska lub nijaka) rzeczowników i zaimków wyróżniające się odmienną fleksją, wymaganą w słowach składniowo z nimi związanych. Rodzaj gramatyczny jest tylko do pewnego stopnia związany z naturalnym podziałem płci.
- własność (rzeczowników) przynależenia do danej klasy: determiners and adjectives usually agree with the noun in gender and number.2. Stan bycia mężczyzną lub kobietą (zazwyczaj w odniesieniu do różnic społecznych i kulturowych, aniżeli biologicznych): traditional concepts of gender.
- członkowie jednej lub drugiej płci: differences between the genders are encouraged from an early age.
Sex
Etymologia — ze starofrancuskiego ‘sexe’ lub łacińskiego ‘sexus’.
1. (głównie w odniesieniu do ludzi) czynność seksualna, zwłaszcza stosunek seksualny: he enjoyed talking about sex.
- (w l. poj.) eufemizm dla genitaliów.2. jedna z dwóch głównych kategorii (męska lub żeńska), na które dzieli się ludzi i większość istot żywych, na podstawie ich funkcji reprodukcyjnych: adults of both sexes.
- fakt przynależenia do jednej z tych kategorii: direct discrimination involves treating someone less favourably on the grounds of their sex.
- grupa wszystkich członków obu kategorii: she was well known for her efforts to improve the social condition of her sex.Definicje na podstawie OED.
Prawda, że definicje leksykograficzne są bardzo funkcjonalne…?
Jak widzimy w powyższych definicjach, gender może znaczyć płeć, ale w sensie społecznym, kulturowym. Z kolei, jeśli chodzi nam o płeć w sensie biologicznym, to należy używać słowa sex.
To jednak tylko teoria, ponieważ z codziennej praktyki językowej użytkowników angielszczyzny jasno wynika, że słownikowe rozróżnienie nie zawsze znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistej komunikacji. Stosowanie gender w znaczeniu płci biologicznej jest wynikiem poprawności politycznej, a dokładniej działalności aktywistek feministycznych, które chcą unikać nawiązań do seksualności w rozmowach na temat męskości i kobiecości.
Kategoria: Słownictwo | Tagi: Słownictwo