Nieformalnym określeniem Świąt Bożego Narodzenia w języku angielskim jest słowo X-mas lub Xmas. Można je czytać dwojako: /’krismes/ bądź /’eksmes/. Skąd ono się wzięło i w jaki sposób stało się wariantem wyrazu Christmas?
Oczywiście druga część tego wyrazu -mas pochodzi od słowa mass (msza). Natomiast X zaczerpnięty jest od greckiej litery Chi (czyt. po ang. /kai/). Jest to pierwsza litera greckiego Khristos (Χριστός), czyli Christ po angielsku. Jeszcze setki lat przed pojawieniem się współczesnego Xmas, wyraz Christ zapisywany był jako Xp lub Xt (zauważcie, że symbol oznaczający Chrystusa, to P wyrastające znad X). Dodatkowo X ma symbolizować krzyż, na którym Chrystus dokonał żywota…
Choć Xmas jest w użyciu od XIX w. jest jeszcze inna teoria odnośnie powstania tego wyrazu. Uważa się, że X zastępuje Christ. Taki zabieg ma na celu nadanie świeckiego charakteru tej nazwie i wynika z komercjalizacji święta.
{ 7 komentarzy… przeczytaj poniżej lub zostaw własny }
Nie znałam tej teorii pisania X jako Chrystusa, należy przyznać, że to bardzo ciekawe rozwiązanie. Dzięki! :)
“Dodatkowo X ma symbolizować krzyż, na którym Chrystus dokonał żywota…”
A to akurat nieprawda, bo krzyż stał się symbolem chrześcijaństwa znacznie później, niż chryzmon (X połaczone z P).
POlecam wywiad z prof. Elżbietą Jastrzębowską w Rzeczpospolitej (http://www.rp.pl/artykul/404988.html).
Cytat:
“Kiedy więc pojawił się pierwszy krzyż?
Późno, bo krzyż wbrew pozorom wcale nie był pierwszym symbolem chrześcijańskim! Zanim się pojawił, znakiem wyznawców Chrystusa był chryzmon. Pierwsze zabytki, na których występuje, pochodzą z przełomu III i IV wieku. Już z czasów cesarza Konstantyna (272 – 337). Chryzmon składał się z dwóch nałożonych na siebie greckich liter – „Chi” i „Ro”, czyli dwóch pierwszych liter w słowie „Chrystus”.
W alfabecie łacińskim byłoby
to odpowiednio „X” i „P”.”
Zgadzam się. A czy gdzieś napisałem, że na początku chrześcijaństwa przypisywano takie znaczenie “iksa”? To jest współcześnie nadawana symbolika.
Ciekawostka warta uwagi, nigdy tego nie wiedziałem, a teraz będę mógł się pochwalić ;)
mam pytanie odnoszące się do tematu. dlaczego Chrystus to ‘krajst’ a Boże Narodzenie to już ‘krismas’? wybaczcie tak dobitne pytanie ale nie umiem tego wyrazić inaczej ;)
A dlaczego my wymawiamy “z” jak “z” w słowie “komunizm”, a w słowie: “komunizmie” jak “ź”? :P Wymowa i pisownia rzadko ze sobą współgrają, ot po prostu tak już jest.
@Bartosz, może to coś ci da http://www.etymonline.com/index.php?search=christ&searchmode=none
@Piotr jak sądzę prawidłowa wymowa to również ‘komunizmie’ (mechanizmie, realizmie, itp.). Wymowa ‘z’ jako ‘ź’ w tego typu wyrazach pojawiła się, bo łatwiej wymawiać ze zmiękczeniem.