Jakiś czas temu pisałem o rodzajach mgły. Dzisiaj, zgodnie z propozycją jednego z czytelników, postanowiłem napisać o różnych rodzajach deszczu. Jak można się spodziewać, mieszkańcy Wysp Brytyjskich słynących z częstych opadów “wynaleźli” co najmniej kilka słów określających deszcz.
Zacznijmy od ogólnego określenia na deszcz – rain. Zgodnie ze słownikową definicją jest to woda spadająca w kroplach, a powstająca ze skondensowanej pary w atmosferze (słowo to pojawiło się przed XII w.). Natomiast woda, która spadła jako deszcz (rain) to rainwater (deszczówka).
Chcąc doprecyzować o jaki rodzaj deszczu chodzi można posłużyć się następującymi określeniami:
1. shower (przelotny deszcz) – krótkotrwały opad deszczu. Niemniej jednak może to być także krótki opad gradu, deszczu ze śniegiem bądź śniegu.
2. downpour (ulewa) – ten rzeczownik, którego narodziny datuje się na rok 1801 oznacza tyle, co “lejący się/ płynący na dół”. Określenie to jest pleonazmem (down – na dół, pour – odbywa się przeważnie na dół) – spadanie jest tu wyrażone przez oba człony, a więc jest niejako wzmocnione. Tym samym, być może dlatego rzeczownik ten wyraża silny opad.
3. sprinkle (kapuśniaczek, mżawka) - lekki opad sporadycznych kropli deszczu. Rzeczownik ten datuje się na XIV w. Jego średnio-wysoko-niemiecki odpowiednik oznaczał “plamkę”, “kropkę”.
4. drizzle (mżawka) – gęsty i mglisty (będący rezultatem skraplania się mgły) deszcz. Według etymologów określenie to pojawiło się w 1554 roku.
5. mizzle (mżawka) – jest to w zasadzie synonim dla drizzle, datowany na XV w.
6. rainstorm (ulewa, nawałnica) – burza, której towarzyszy (tylko) deszcz. To złożenie pojawiło się podobno w 1816 r.
7. deluge (ulewa,ale też powódź, potop) – rzęsista ulewa (w drugim znaczeniu zalanie lądu przez wodę). Wyraz pochodzi z łacińskiego diluere – zmywać. W angielskim pojawił się w XIV w.
8. cloudburst (oberwanie chmury) – nagły i obfity opad deszczu. Etymolodzy datują ten rzeczownik na 1869 rok.
9. squall (szkwał, nawałnica) – przy tym opadzie deszcz jest niejako dodatkiem, ponieważ jest to zjawisko atmosferyczne będące nagłym i silnym wiatrem, któremu może (ale nie musi) towarzyszyć deszcz. Wyraz ten wydaje się pochodzić z języka szwedzkiego i został zaadaptowany w 1699 roku.
10. sleet (deszcz ze śniegiem) – ten rzeczownik z XIII w. jest określeniem na zamarznięty lub częściowo zamarznięty deszcz, lub deszcz ze śniegiem.
Nie życzę nikomu (poza deszczem dla rolników…) żadnego z tych opadów, a wiosenne kapuśniaczki i ulewy coraz bliżej. Hail (grad) pominąłem celowo. A czy może brakuje tu jeszcze jakiegoś innego rodzaju deszczu?
{ 4 komentarzy… przeczytaj poniżej lub zostaw własny }
A moj kolega Anglik od lat uwaza, ze snieg z deszczem to ‘snain’, bo skad ‘sleet’? ;)
Rozumiem ten żart, ale możesz powiedzieć swojemu koledze, ze ‘sleet’ pochodzi ze średnio-wysoko-niemieckiego ‘sloz’, tj. ‘kulka gradowa’ i datowane jest na XIII w.
It is raining with cats and dogs – czyli “leje żabami” – popularne w Irlandii :)
O, pięknie dziękuję za to zestawienie :))