Jakiś czas temu pisałem o rodzajach mgły. Dzisiaj, zgodnie z propozycją jednego z czytelników, postanowiłem napisać o różnych rodzajach deszczu. Jak można się spodziewać, mieszkańcy Wysp Brytyjskich słynących z częstych opadów “wynaleźli” co najmniej kilka słów określających deszcz.
Zacznijmy od ogólnego określenia na deszcz – rain. Zgodnie ze słownikową definicją jest to woda spadająca w kroplach, a powstająca ze skondensowanej pary w atmosferze (słowo to pojawiło się przed XII w.). Natomiast woda, która spadła jako deszcz (rain) to rainwater (deszczówka).
Chcąc doprecyzować o jaki rodzaj deszczu chodzi można posłużyć się następującymi określeniami:
1. shower (przelotny deszcz) – krótkotrwały opad deszczu. Niemniej jednak może to być także krótki opad gradu, deszczu ze śniegiem bądź śniegu.
2. downpour (ulewa) – ten rzeczownik, którego narodziny datuje się na rok 1801 oznacza tyle, co “lejący się/ płynący na dół”. Określenie to jest pleonazmem (down – na dół, pour – odbywa się przeważnie na dół) – spadanie jest tu wyrażone przez oba człony, a więc jest niejako wzmocnione. Tym samym, być może dlatego rzeczownik ten wyraża silny opad.
3. sprinkle (kapuśniaczek, mżawka) - lekki opad sporadycznych kropli deszczu. Rzeczownik ten datuje się na XIV w. Jego średnio-wysoko-niemiecki odpowiednik oznaczał “plamkę”, “kropkę”.
4. drizzle (mżawka) – gęsty i mglisty (będący rezultatem skraplania się mgły) deszcz. Według etymologów określenie to pojawiło się w 1554 roku.
5. mizzle (mżawka) – jest to w zasadzie synonim dla drizzle, datowany na XV w.
6. rainstorm (ulewa, nawałnica) – burza, której towarzyszy (tylko) deszcz. To złożenie pojawiło się podobno w 1816 r.
7. deluge (ulewa,ale też powódź, potop) – rzęsista ulewa (w drugim znaczeniu zalanie lądu przez wodę). Wyraz pochodzi z łacińskiego diluere – zmywać. W angielskim pojawił się w XIV w.
8. cloudburst (oberwanie chmury) – nagły i obfity opad deszczu. Etymolodzy datują ten rzeczownik na 1869 rok.
9. squall (szkwał, nawałnica) – przy tym opadzie deszcz jest niejako dodatkiem, ponieważ jest to zjawisko atmosferyczne będące nagłym i silnym wiatrem, któremu może (ale nie musi) towarzyszyć deszcz. Wyraz ten wydaje się pochodzić z języka szwedzkiego i został zaadaptowany w 1699 roku.
10. sleet (deszcz ze śniegiem) – ten rzeczownik z XIII w. jest określeniem na zamarznięty lub częściowo zamarznięty deszcz, lub deszcz ze śniegiem.
Nie życzę nikomu (poza deszczem dla rolników…) żadnego z tych opadów, a wiosenne kapuśniaczki i ulewy coraz bliżej. Hail (grad) pominąłem celowo. A czy może brakuje tu jeszcze jakiegoś innego rodzaju deszczu?
{ 9 komentarzy… przeczytaj poniżej lub zostaw własny }
A moj kolega Anglik od lat uwaza, ze snieg z deszczem to ‘snain’, bo skad ‘sleet’? ;)
Rozumiem ten żart, ale możesz powiedzieć swojemu koledze, ze ‘sleet’ pochodzi ze średnio-wysoko-niemieckiego ‘sloz’, tj. ‘kulka gradowa’ i datowane jest na XIII w.
It is raining with cats and dogs – czyli “leje żabami” – popularne w Irlandii :)
O, pięknie dziękuję za to zestawienie :))
It is raining with cats and dogs – znaczy, o ile się nie mylę, “leje jak z cebra”
Kolejna interesująca lekcja. Jako miłośniczka deszczu, na pewno skorzystam. Zastanawiam się nad wyrazem “gale” na podobnej zasadzie, co “squall”.(?)
Nie znam się za bardzo na terminologii żeglarskiej, ale raczej squall to szkwał (z opadami deszczu), a gale to wichura (bez opadów). Niemniej mogę się mylić..
Ja się tym bardziej nie znam. W ogóle. Ale zdarzyło mi się raz rozmawiać “na temat” z kumplem Anglikiem, a także z pewną Amerykanką. W obu przypadkach była mowa o gale z deszczem. Ale żadna z tych rozmów nie miała podłoża językoznawczego :), więc wszystko mogło się zdarzyć. Dlatego spytałam.
Najlepiej byłoby porównać słownikowe definicje. Nie zawsze jednak to cokolwiek rozjaśni. Tu chyba z jakimś wilkiem morskim trzeba to skonsultować… Póki co zamieszczam definicje słownikowe:
squall — a sudden, violent gust of wind, often accompanied by rain, snow, or sleet.
gale — a very strong wind; Meteorol. a wind of 32–63 mph (14–28 m/sec).