Akcent wyrazowy

03-01-2011 · 6 komentarzy

Angielskie (ale oczywiście nie tylko) słowa, które mają więcej niż jedną sylabę cechuje coś, co określa się mianem akcentu wyrazowego (word stress). Powoduje on, że jedna z sylab jest dłuższa i głośniejsza od pozostałych. Jakimi prawami rządzi się ów akcent? Przeczytajcie!

Na początek trochę teorii:

Akcent wyrazowy może być stały – pada zawsze na tę samą sylabę w stosunku do granicy wyrazu, lub swobodny – może padać na różne sylaby w wyrazie (EJO).

W kontekście języka angielskiego interesuje nas akcent swobodny i do tego zmienny.

O ile w języku polskim akcent prawie zawsze pada na przedostatnią sylabę wyrazu, to w angielskim nie można wyznaczyć tak jednoznacznej reguły. Można jednak mówić o innych zasadach.

Przede wszystkim akcent zmienia pozycję w strukturze sylabicznej, ale nie zmienia miejsca w strukturze morfologicznej wyrazu (jest niezmienny w obrębie paradygmatu). Innymi słowy – dany rzeczownik, czy będzie miał formę liczby pojedynczej, czy mnogiej, akcentowany będzie w tym samym miejscu. Czasownik, czy w formie podstawowej, czy z końcówką -ing, też będzie akcentowany w tym samym miejscu. Graficznie akcent zaznacza się za pomocą znaku ‘ przed akcentowaną sylabą. I tak, zgodnie z tym, co napisałem:

rzecz. ‘progress (l.poj.) – ‘progresses (l.mn.)

czas. pro’gress (bezokol.) – pro’gressing (gerund)

Choć miejsca akcentu w każdym wyrazie w zasadzie trzeba się nauczyć niczym nowego słówka (choć po opanowaniu melodyki języka może to przyjść intuicyjnie), to można mówić o kilku zasadach akcentowania:

1. W rzeczownikach złożonych akcent pada na pierwszy człon:

BLACKboard

NOTEpad

KEYstroke

W przypadku rzeczowników złożonych, pisanych oddzielnie, akcent nadal pada na pierwszy człon, ale także drugi człon jest lekko akcentowany  w tym miejscu, w którym jest akcentowany jako samodzielny wyraz (zazwyczaj ten akcent oznacza się znakiem ˌ):

FRENCH ˌfries

AIR conˌdition

comPUter ˌgame

2. W przymiotnikach i czasownikach złożonych akcent pada na drugi człon:

ˌbad-TEMpered

ˌold-FASHioned

ˌunderSTAND

3. W czasownikach złożonych (phrasal verbs) akcent pada na przyimek:

ˌlet DOWN

ˌgive UP

ˌbreak IN

Jednak jeśli czasownik złożony ma odpowiednik pod postacią rzeczownika, to akcent pada na pierwszy człon:

LETˌdown

BREAK-ˌin

TURNˌout

4. W homografach akcent przesuwa się

W wyrazach, które mają taką samą postać graficzną, ale są różnymi częściami mowy akcent występuje w różnych miejscach, a wymowa samogłoski zmienia się w zależności od tego czy jest akcentowana, czy nie. Tu najlepiej posłużę się zapisem fonetycznym:

rzeczownik                   czasownik

ˈrɛkərd                    rɪˈkɔrd

ˈprɒgrɛs                  prəˈgrɛs

ˈprɛzənt                  prɪˈzɛnt

Można jeszcze dostrzec kilka innych prawidłowości. Należy jednak pamiętać, że występują wyjątki od reguł:

5. Większość dwusylabowych rzeczowników i przymiotników jest akcentowana na pierwszą sylabę:

EXport

POland

TIny

6. Większość dwusylabowych czasowników jest akcentowana na ostatnią sylabę:

deCIDE

reSET

creATE

7. Wyrazy z sufiksem -ic, -sion, -tion akcentowane są na przedostatnią sylabę:

loGIStic

reVIsion

senSAtion

W niektórych wyrazach akcent jest kwestią sporną. Dla przykładu, jedni mówią TElevision, a inni teleVIsion.

8. Wyrazy z sufiksem -cy, -ty, -phy, -gy, -al akcentowane są na trzecią od końca sylabę:

deMOcracy

reliaBIlity

geOGraphy

PROdigy

poLItical

A na koniec jedna ważna uwaga: w języku angielskim sylabizujemy na podstawie wymowy, a nie pisowni! Tak więc liczba samogłosek nie musi odpowiadać liczbie sylab.

Koniecznie przeczytaj:

{ 6 komentarzy… przeczytaj poniżej lub zostaw własny }

Ja Styczeń 3, 2011 o 10:48

Skąd bierzesz nagrania?

Odpowiedz

mrtom Styczeń 3, 2011 o 20:49

robię każde we flashu

Odpowiedz

Ja Styczeń 3, 2011 o 21:12

No, ale naturalnego głosu lektora we flashu nie wygenerujesz :)

Odpowiedz

mrtom Styczeń 3, 2011 o 21:21

aha, o to ci chodzi. No cóż, są różne syntezatory mowy ;)

Odpowiedz

Kasia Styczeń 3, 2011 o 13:03

Jesli chodzi o rzeczowniki zlozone – to raczej skomplikowana sprawa bo
akcent moze padac na drugi czlon, np. w aluminum foil, home-cooking, apple pie. Najlepiej to widac biorac pod uwage street i avenue (SECOND street, ale second AVENUE). Zmiana akcentu zmienia tez znaczenie CHEESE board – oznacza deske do krojenia sera, cheese BOARD – ser w ksztalcie deski do krojenia :)

Odpowiedz

mrtom Styczeń 3, 2011 o 20:50

no w zasadzie tak. Jak napisałem, od podanych reguł istnieją odstępstwa.

Odpowiedz

Zostaw komentarz

Popularne
Komentarze
Unleashed English

Witaj na blogu Unleashed English! Skoro tu się znalazłeś, to na pewno interesuje Cię język angielski. Dobrze się składa -- to także moja pasja. Z wykształcenia jestem anglistą oraz językoznawcą. Opisuję tu różne zagadnienia związane z poprawnym posługiwaniem się angielszczyzną. Znajdziesz tu wiele ciekawostek związanych z gramatyką, słownictwem, wymową, a także wiele innych niezwykle przydatnych informacji. Moim celem jest to, abyś wiedział więcej od innych!

Jeśli jest coś, co Cię nurtuje, sprawia Ci kłopot -- napisz do mnie, a postaram się pomóc. Już nie zabieram Ci czasu -- miłej lektury!