A John Smith – przedimki a nazwiska

Zazwyczaj podczas nauki języka angielskiego uczniowie dowiadują się, że przed nazwiskami nie stawia się ani przedimków nieokreślonych (a, an), ani przedimka określonego the. W poniższym poście opisuję, czy rzeczywiście zawsze jest to regułą…

O zasadach używania a, an, the już pisałem, ale dzisiaj mam zamiar poświęcić uwagę zagadnieniu, którego jeszcze nie poruszyłem – jak się mają przedimki do nazwisk.

Otóż wbrew pozorom pominięcie przedimka przed nazwiskiem jest tylko jedną z możliwości. Przedimek zerowy (tzn. jego brak), przedimek nieokreślony (a, an) bądź też przedimek określony (the) zmieniają wartość semantyczną wypowiedzi.

Rozpatrzmy każdy z przypadków:

1. Brak jakiegokolwiek przedimka

Jest to oczywiście najczęstsze rozwiązanie. Gdy po prostu o kimś mówimy, nie kładąc nacisku na to, jak się nazywa, to przedimek pomijamy. Przyjrzyjmy się przykładom:

John Smith has been fired after twenty years (John Smith został zwolniony po dwudziestu latach)

Mr Brown offered Susan dinner yesterday (Pan Brown wczoraj zaproponował Susan obiad)

Helen Harris and I have been to the locus (Helen Harris i ja byliśmy na miejscu zbrodni)

W powyższych przykładach zarówno nadawca, jak i odbiorca wiedzą prawdopodobnie o kogo chodzi. Wartość (niekoniecznie w rozumieniu Saussure’owskim) semantyczna tych nazwisk jest neutralna – nie są w żaden sposób nacechowane. Nie ma ani nacisku, ani umniejszenia wagi tego, jak nazywają się osoby, o których mowa.

2. Przedimek określony the przed nazwiskiem

Przedimek the przed nazwiskiem pełni funkcję emfatyczną:

The John Smith has been fired after twenty years (<<ten>> John Smith został zwolniony po dwudziestu latach)

The Mr Brown offered Susan dinner yesterday (<<ten>> Pan Brown wczoraj zaproponował Susan obiad)

The Helen Harris and I have been to the locus (<<ta>> Helen Harris i ja byliśmy na miejscu zbrodni)

Pojawienie się przedimka the przed nazwiskiem podkreśla istotę tego nazwiska, wagę tej osoby w określonym kontekście – mowa jest o TYM Johnie Smithie (który np. wybitnie zasłużył się dla swojej firmy), a nie jakimś innym. W dalszym przykładzie jest mowa o TYM konkretnym panie Brownie – nie jakimś tam (to np. ten Brown, który tak bardzo się podoba Susan i nikt nie sądził, że ma ona u niego jakieś szanse…). W ostatnim zdaniu mowa jest o TEJ Helen Harris (np. tej słynnej dziennikarce).

Inną sytuacją jest stawianie przedimka the przed nazwiskiem w liczbie mnogiej, np.: the Browns, the Smiths albo… the Flinstones. Przedimek ten stawiamy przed nazwiskiem w liczbie mnogiej, gdy mówimy o Brownach (państwie Brown), o Smithach (państwie Smith) lub o Flinstonach (państwie Flinstone).

3. Przedimki nieokreślone a/an przed nazwiskiem

Obecność przedimka nieokreślonego a (ewentualnie an) działa dokładnie odwrotnie do przedimka the – o ile tam była mowa o emfazie, to tu mamy do czynienia z lekceważeniem lub niedookreśleniem danej osoby:

A John Smith has been fired after twenty years (Jakiś John Smith został zwolniony po dwudziestu latach)

A Mr Brown offered Susan dinner yesterday (Jakiś Pan Brown wczoraj zaproponował Susan obiad)

A Helen Harris and I have been to the locus (Jakaś Helen Harris i ja byliśmy na miejscu zbrodni)

Takie użycie przedimka nieokreślonego może świadczyć o tym, że sam nadawca niezbyt dobrze wie o kogo chodzi – (1) zwolnili jakiegoś Johna Smitha – po prostu kolejny pracownik, który stracił pracę, np. w wyniku masowych redukcji); (2) Jakiś pan Brown zaprosił Susan, ale kto to jest – nie wiadomo; (3) Byłem na miejscu zbrodni z jakąś Helen Harris – nie znam jej za bardzo ani niewiele o niej wiem.

Tak więc można używać przed nazwiskami przedimków, ale trzeba pamiętać, że zmieniają one znaczenie wypowiedzi.